Led lampen

Oude ledchip

Oude ledchip

Maar hoe weet je nu welke ledlamp je moet hebben om een goed wietje mee te kweken. Bij voorbaat kun je alle lampen waar niet alle technische specificaties van bekend zijn beter links laten liggen. Specificaties van alleen het wattage en lumen zijn niet voldoende omdat die nietszeggend zijn. Je zal moeten weten welk merk en type ledchip gebruikt is en met welke driver de leds worden aangestuurd. Je kan dan de specificaties weer terug zoeken bij de fabrikant en kijken of deze lamp wel echt de output heeft die de verkoper beloofd.

Efficiency

Vaak worden de ledlampen verkocht onder het mom dat ze efficiënter zijn dan hps. Een 200 watt ledlamp zou volgens verkooppraat dezelfde lichthoeveelheid geven dan 400watt hps. Daarnaast zouden de lampen ook minder heet worden. Hoe zit dit nu eigenlijk?

De efficiency van een lamp geeft aan hoeveel procent licht een lamp uit het verbruikte wattage haalt, de rest is namelijk warmte. Bij een ouderwetse gloeilamp is de verhouding 5% licht tegen 95% warmte, een ongebruikte hps is al een heel stuk efficiënter met 36% licht (dus 64% warmte). Na drie kweken zal de efficiency dalen waardoor minder licht en meer warmte wordt geproduceerd. Bij ledlampen is de efficiency afhankelijk van een aantal factoren waaronder temperatuur, type ledchip en het amperage.

Bij de Chinese modellen zie je eigenlijk altijd dat gekozen wordt voor de goedkoopste ledchips in combinatie met een hoog amperage waardoor de efficiency van deze leds laag zijn met ca 20%, dus bijna de helft slechter dan hps. Dat deze leds niet zo warm worden als een hps komt puur doordat ze veel minder watts verbruiken. Door deze lage efficiency krijg je simpelweg een stuk minder licht. Dit is erg zuur als je juist voor led hebt gekozen omdat je een hogere efficiency wilt behalen dan met hps: minder warmte maar meer licht.

Zoals gezegd hebben leds de eigenschap om het efficiënts te werken wanneer ze zo koel mogelijk worden gehouden en wanneer er slechts een klein deel van hun maximale capaciteit wordt benut, zal de levensduur toenemen. Sterk gekoelde leds hebben een nagenoeg oneindige levensduur.

De ontwikkeling van ledchips gaat ontzettend snel waardoor sommige ledchips nu al een efficiency kunnen behalven ca 70% waardoor slechts 30% warmte wordt geproduceerd….dus 100% beter dan hps!

Ledchips.

Cree en Bridgelux zijn op dit moment de topmerken voor de ledchips die wit licht produceren, naast deze twee bedrijven zijn er nog een aantal andere grote partijen die ieder hun eigen expertise hebben. De grote fabrikanten maken geen geheim van hun datasheets zijn eenvoudig te vinden, erg betrouwbaar, zeer uitgebreid en diepgaand. Hierdoor is het goed mogelijk om zelf een ledarmatuur te bouwen, zeker met hulp van de beschikbare kennis en ervaring op ons forum.

De ledtechnologie ontwikkelt zich snel waardoor regelmatig nieuwe typen en verbeterde modellen uitkomen. De nieuwste modellen blijven relatief duur maar de oudere modellen zakken snel in prijs waardoor de investering in ledchips aantrekkelijker wordt voor mensen met een klein budget. Cree heeft enige tijd geleden haar CXA-serie verbetert en de CXB-serie gelanceerd. Deze CXB-serie is ca 6% efficiënter dan de CXA, maar de CXB-serie is meer dan 6% duurder dan de CXA-serie. Je betaalt dus flink meer voor een hogere efficiency.

Met de CXB3590 is het mogelijk om een efficiency te behalen van ca 70% maar je moet de ledchip dan wel op een heel laag wattage laten draaien. Het nadeel hiervan is weer dat je meer leds nodig hebt om aan een bepaald wattage te komen waardoor de investering weer hoger wordt. Je zal ergens een keuze moeten maken tussen jouw budget en de efficiency die je wilt behalen.

ledchip           nieuw generatie ledchip

Links: een Chinees multicolour ledchip; rechts: de Cree CXA 3070

Het spectrum.

Chinese armaturen zijn vaak samengesteld door vele kleine leds die alle een aparte kleur hebben waardoor een specifiek spectrum kan worden gemaakt het nadeel is dat je veel kleine leds nodig hebt. Het spectrum van de witte leds Cree’s en Bridgelux zijn nagenoeg perfect voor ons doel en daarnaast geven ze veel licht en zijn ze eenvoudig te installeren.

In onderstaande grafiek zijn enkele spectra weergegeven van de CXA/CXB.

Voor ledchips heeft de ANSI (American National Standards Institute) verschillende nominale kleurtemperaturen gedefinieerd, uiteenlopend van 2700 K tot 6500 K. Om een vergelijking te kunnen maken tussen led en een traditionele lichtbronnen corresponderen deze waarden met elkaar.

schemalicht

Gecorreleerde kleurtemperatuur (in Kelvin)

Extra warm wit

2700 K

Warm wit

3000 K

Wit

3500 K

Fris wit

4000 K

Daglicht

5000 K

Koel daglicht

6500 K

Het spectrum dat een wietplant nodig heeft, verschilt naar gelang de fase waarin de plant zit. Planten in de groei hebben meer blauw nodig en planten in de bloei hebben meer rood nodig: 5000K is voornamelijk blauw en erg geschikt voor de groei, 2700K is voornamelijk rood en bij uitstek geschikt om te bloeien. Als je wilt groeien én bloeien met één soort led, dan kun je 3000K/3500K gebruiken waar erg goede resultaten mee worden behaald.

Hoewel de wietplanten het goed doen onder deze witte leds, kan altijd gekozen worden om nog een bepaalde kleur in het spectrum te vergroten: bijvoorbeeld extra blauw voor de groei of extra rood in de bloei. Osram is een bedrijf dat erg sterk in leds met slechte één kleur.